DÈ CHO MATH ’S A THA AN SGOIL AGAINN? AN T-SLIGHE GU SÀR-MHATHAIS: PÀIRT 4: A’ PLANADH AIRSON SÀR-MHATHAIS: page 14

DÈ CHO MATH ’S A THA AN SGOIL AGAINN? AN T-SLIGHE GU SÀR-MHATHAIS: PÀIRT 4: A’ PLANADH AIRSON SÀR-MHATHAIS

Pàipear-taice 1: Geàrr-chunntas de na h-earrannan buntainneach de dh’Achd nan Ìrean ann an Sgoiltean na h-Alba msaa

1. Còir a’ phàiste air foghlam sgoile

Tha còir aig gach pàiste air foghlam sgoile.

2. Dleastanas ùghdarras an fhoghlaim ann a bhith a’ toirt seachad foghlam sgoile

Tha dleastanas aig ùghdarrasan foghlaim gus dèanamh cinnteach gu bheil foghlam chloinne air a stiùireadh gu ruige a bhith a’ leasachadh am pearsa, an tàlant is an comasan inntinn is corporra gu an làn comasan.

Bu chòir aire iomchaidh, cho fad ’s a ghabhas dèanamh, a bhith aig ùghdarrasan foghlaim do bheachdan chloinne a thaobh co-dhùnaidhean a tha a’ toirt buaidh mhòr orra, a’ gabhail aire don aois is don inbheachd.

3. A’ togail ìrean

Tha an Achd a’ stèidheachadh dleastanas Mhinistearan na h-Alba gus leasachadh ann an càileachd foghlam sgoile thar na h-Alba a dhèanamh tèarainte, agus dleastanasan ùghdarrasan foghlaim gus leasachadh anns na sgoiltean air a bheil iad an urra a dhèanamh tèarainte.

4. Prìomhachasan nàiseanta ann am foghlam

Tha an Achd ag aithris gun sònraich Ministearan na h-Alba prìomhachasan nàiseanta ann am amasan foghlaim airson foghlam sgoile, agus gum faod iad tomhaisean coileanaidh a’ buntainn ris na prìomhachasan seo a shònrachadh is fhoillseachadh.

Is iad na prìomhachasan nàiseanta ann am foghlam:

Coileanadh is Buileachadh: gus ìrean de bhuileachadh foghlaim do na h-uile a thogail ann an sgoiltean, gu h-àraid ann an sgilean bunaiteach litearrais is àireamhachd, agus gus ìrean nas feàrr a choileanadh ann an tomhaisean nàiseanta coileanaidh, a’ gabhail a-steach builean dheuchainnean;
Frèam airson Ionnsachadh: gus taic a thoirt do, is leasachadh a dhèanamh air, sgilean thidsearan is fèin-cheannsachadh sgoilearan, is airson àrainneachdan sgoile a neartachadh gus am bi iad freagarrach airson teagasg is ionnsachadh;
In-ghabhaltas is Co-ionannachd: gus co-ionannachd a bhrosnachadh is cuideachadh a thoirt do gach sgoilear gus buannachd fhaighinn bho fhoghlam, le aire shònraichte do sgoilearan le ciorraman is feumalachdan sònraichte foghlaim, agus don Ghàidhlig is do chànanan eile nach eilear a’ cleachdadh cho tric;
Luachan is Saoranachd: gus obrachadh le pàrantan gus urram dhaibh fhèin is dha chèile, agus an eadar-eisimeileachd le buill den nàbachd is den chomann-shòisealta aca a theagasg do sgoilearan, agus ionnsachadh dhaibh mu dhreuchdan is dhleastanasan saoranachd ann an comann-shòisealta dheamocratach;
Ionnsachadh airson na Beatha: gus sgoilearan uidheamachadh leis na sgilean bunaiteach, na beachd-smuaintean is na dùilean a tha riatanach gus soirbheachadh ann an comann-shòisealta a tha ag atharrachadh, agus gus cruthachas is mòr-mhiann a bhrosnachadh.

5. Aithris bhliadhnail amasan leasachaidh ùghdarras an fhoghlaim

Feumaidh ùghdarrasan foghlaim aithrisean bliadhnail de dh’amasan leasachadh foghlaim fhoillseachadh, às dèidh dhaibh co-chomhairle a chumail le buidhnean a’ riochdachadh thidsearan, luchd-obrach san fharsaingeachd, Comhairle nam Pàrant agus pàrantan san fharsaingeachd, agus às dèidh cothrom a thoirt do chloinn, do dhaoine òga agus do dhaoine ionadail eile le ùidh, am beachdan a dhèanamh aithnichte.

Seallaidh na h-aithrisean seo:

mar a chom-pàirticheas ùghdarrasan pàrantan ann a bhith a’ brosnachadh foghlam chloinne;
mar a bhrosnaicheas iad co-ionannachd chothroman; agus
na dòighean no na suidheachaidhean san toir iad seachad foghlam tro mheadhan na Gàidhlig is mar a dh’fheuchas iad ris an t-solarachadh seo a leasachadh.

Às dèidh foillseachadh Achd nan Sgoiltean (Brosnachadh Slàinte is Beathachadh) (Alba) 2007, gabhaidh ùghdarrasan foghlaim cuideachd
a-steach ro-innleachdan airson dèanamh cinnteach gu bheil sgoiltean a’ brosnachadh slàinte nan aithrisean de dh’amasan leasachaidh.

Faodar an stèidheachadh cuideachd a rèir ghnothaichean is thomhaisean eile a tha an t-ùghdarras an dùil a tha cudromach. Faodar na h-amasan ath-bhreithneachadh rè ùine an dà mhìos dheug ma dh’atharraicheas suidheachaidhean.

Feumaidh ùghdarrasan foghlaim aithisgean bliadhnail fhoillseachadh a thaobh an soirbheis ann a bhith a’ coileanadh nan amasan as ùire a chaidh a shuidheachadh, no amasan sam bith air an deach ath-bhreithneachadh a dhèanamh.

6. Planaichean-leasachaidh sgoile (gu tric theirear planaichean-leasachaidh riutha)

Feumaidh ùghdarrasan foghlaim dèanamh cinnteach gu bheil sgoiltean a’ foillseachadh phlanaichean-leasachaidh bliadhnail, às dèidh co-chomhairle a chumail le pàrantan agus buidhnean phàrant riochdachaidh, tidsearan is an riochdairean, luchd-obrach san fharsaingeachd (co dhiubh is ann le pàigheadh no gun phàigheadh), buidhnean ionadail sam bith aig a bheil ùidh agus sgoilearan a tha a’ frithealadh nan sgoiltean aca. Feumaidh na
h-amasan ann am planaichean sgoile aire a ghabhail do dh’amasan leasachaidh bliadhnail an ùghdarrais agus (bho chaidh Achd Com-pàirteachas Phàrantail Sgoiltean na h-Alba 2006 fhoillseachadh) ro-innleachd na sgoile a thaobh com-pàirteachas pàrantail a shealltainn. Às dèidh foillseachadh Achd nan Sgoiltean (Brosnachadh Slàinte agus Beathachadh) (Alba) 2007, bidh amasan leasachaidh an ùghdarrais a’ gabhail a-steach an fheadhainn a tha e air a shuidheachadh gus slàinte a bhrosnachadh. Feumaidh sgoiltean geàrr-chunntas den phlana a dhèanamh.

Bidh na planaichean-leasachaidh a’ gabhail a-steach cunntas de na dòighean anns am bi ceannard na sgoile a’ cumail co-chomhairle le sgoilearan a bhios a’ frithealadh na sgoile agus gan com-pàirteachadh ann an co-dhùnaidhean sam bith a tha ri dhèanamh a thaobh ruith na sgoile bho latha gu latha.

Nì ùghdarras an fhoghlaim cinnteach gu bheil aithisg bhliadhnail ann a thaobh adhartas ann a bhith a’ buileachadh a’ phlana, agus geàrr-chunntas den aithisg seo.

Feumaidh ùghdarras an fhoghlaim dèanamh cinnteach gu bheil cothrom aig pàrantan nan sgoilearan a tha anns an sgoil chun a’ phlana-leasachaidh agus an aithisg adhartais, agus gum faigh iad geàrr-chunntasan den dà sgrìobhainn, gun phàigheadh.

Faodaidh planaichean-leasachaidh a bhith nan dreachdan ath-bhreithnichte den phlana a chaidh a dhèanamh sa bhliadhna roimhe no faodaidh e a bhith gu tur ùr. Ach, bu chòir don ùghdarras ath-bhreithneachadh a dhèanamh bho àm gu àm air buileachadh a’ phlana is ma tha atharrachadh iomchaidh no cudromach sam bith ann a thaobh suidheachaidhean bu chòir dhaibh dèanamh cinnteach gu bheil plana ùr no ath-bhreithnichte ann.

7. Ath-bhreithneachadh de choileanadh sgoile

Bho àm gu àm cumaidh ùghdarrasan foghlaim co-chomhairle gus beachdan fhaighinn bho riochdairean de thidsearan is phàrantan mu chàileachd an fhoghlaim a tha air a thoirt seachad, tomhaisean is ìrean coileanaidh airson nan sgoiltean a tha iad a’ stiùireadh, a’ sònrachadh thomhaisean is ìrean eadar-dhealaichte airson sgoiltean eadar-dhealaichte. Bhon a chaidh Achd Sgoiltean na h-Alba (Com-pàirteachas Pàrantail) 2006 fhoillseachadh, tha ‘càileachd an fhoghlaim’ a-nis a’ gabhail a-steach na h-ìre chun a bheil pàrantan a’ gabhail com-pàirt anns an fhoghlam a tha air a thoirt do sgoilearan.

Feumaidh ùghdarrasan foghlaim ath-bhreithneachadh a dhèanamh air càileachd foghlaim ann an sgoiltean fa leth, le aire do na tomhaisean is na h-ìrean a tha iad air a shònrachadh, is mura h-eil an sgoil a’ coileanadh gu riarachail, feumaidh iad ceumannan a ghabhail gus seo a chur ceart.

[<<<] [Clà-innse] [>>>]